logo

ŻOŁNIERZE POLEGLI W BITWIE POD CZERNICHOWEM
W DNIU 15. 08.1863 R.

Poniższy materiał został opracowany na podstawie akt z archiwum Parafii Igołomia "Ksiega akt zmarłych od roku 1857 do roku 1887 włącznie", s. 65-68, przez J. Kozika pracownika naukowego Instytutu Historii Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie. Zawarte w nim informacje nie były dotychczas nigdzie publikowane, a udostepnił je . ks. proboszcz parafii Igołomia Wladyslaw Dańkowski.

W księdze zmarłych parafii Igołomia znajduje się interesujący zapis o żołnierzach poległych w bitwie pod Czernichowem w 1863 roku. Z notatek wynika, że w następnym dniu po bitwie proboszcz igołomski ks. Marian Rutkowski udał się na pobojowisko ze świadkami, dzierżawcami z Tropiszowa i Glewca. W księdze zmarłych ksiądz pozostawił dość wierny opis zwłok, nadto pod każdym z opisów grzebanych ciał, złożył swój podpis. Polegli mieli od 15 do 60 lat życia, był wśród nich jeden Francuz - ochotnik. Opisane zostały ich strój, przyczyna śmierci, wygląd a nawet kolor włosów. Przy niektórych są nazwiska, zapewne byli to oficerowie. Poniżej przedstawiamy omawiany zapis z igołomskich metryk:

" Działo się w Igołomi dnia 16 sierpnia 1863 roku o godzinie trzeciej po poludniu w obecności świadków W. Machnickiego dzierżawcy wsi Tropiszowa i W. Aleksego [Palta] dzierżawcy wsi Glewca. Podpisany urzędnik stanu cywilnego Parafii Igołomija udał się na miejsce pobojowiska w celu naocznego przekonania się o śmierci poległych w boju w dniu wczorajszym na polach wsi Czernichowa i według tego, co znalazł następujący robi opis:

1. Pierwszym był mężczyzna wzrostu dobrego, budowy ciała silnej, włosów na głowie jasnoblond, wąsy rudawe, oczy niebieskie, twarzy okrągłej, lat mógł mieć około trzydziestu sześciu, czemu Stanisław Machnicki oświadczyli, iż denat ten nazywa się hrabia Stadnicki lub Starzyński, nie wiadomo gdzie zamieszkiwał i czy pozostawił, jaką familię. W ten sposób sprawdzony [.] wspomnianego hrabiego gdzie [.] na wylot przestrzelony kulą karabinową. Akt ten spisany przez nas razem z [..] jako świadkami podpisany.

2. Ciało nieznanego człowieka wzrostu średniego, twarzy ściągłej, nosa orlego, włosów ciemnoblond, oczy piwne, na lewe oko nie widział, ubrany w koszulę i gatki, lat około dwudziestu[..] postrzelony na wylot kulą karabinową, przez koniec brody i tył głowy, miał prócz tego pchniecie bagnetem w piersi. Według świadków miał to być Francuz i jako ochotnik wszedł do wojska narodowego. Akt zgonu w ten sposób spisany razem z powołanymi świadkami podpisalismy.

3. Mężczyzna nieznany, lat około dwadzieścia ośm mający, wzrostu dobrego, twarzy ciągłej, włosów ciemnoblond, oczu siwych, nosa ciągłego, ust szerokich. Ubrany w spodnie sukienne szaraczkowe i kaftan sukienny granatowy, w koszuli i spodniach płóciennych. Ugodzony kulą karabinową w skroń prawą i kula w głowie została. Akt zgonu w ten sposób spisany przez Stanisława Machnickiego i Aleksego Pawtha razem z nami podpisany został.

4. Mężczyzna nieznany lat około dwadzieścia cztery mający, twarz ściagła, włosów blond, mający nos orli, oczy niebieskie, usta szerokie, ubrany w koszulę i gatki.

5. Nieznany mężczyzna wzrostu średniego, lat około dwadzieścia pięć mający, włosów jasnoblond, twarz okrągła, usta mierne, zarost na brodzie i bakach jasnoblond rzadkich nieogolonych, nos orli, oczy niebieskie, ubrany w koszulę i gatki.

6. Mężczyzna nieznany wzrostu miernego, twarzy ciągłej, oczu siwych, usta mierne, nosa miernego, lat około dwadzieścia jeden mieć mogącego. Był ubrany w koszulę i gatki.

7. Mężczyzna nieznany, budowy ciała silnej, wzrostu średniego, włosów ciemnoblond, nosa miernego, ust szerokich, twarzy okrąglej bez zarostu, oczu burych. Ubrany w kaftan granatowy, koszulę i gatki w paski białe z czerwonym, lat około dwadzieścia ośm.

8. Mężczyzna nieznany wzrostu dobrego, lat około trzydzieści sześć mający, twarzy okrąglej, włosów ciemno blond, wąsów jasnych nisko strzyżonych, oczu siwych, ust szerokich, ubrany w koszulę i gatki.

9. Mężczyzna nieznany lat około piętnastu mający, włosów jasnoblond. Twarzy okrąglej bez zarostu, nosa miernego, oczu niebieskich, ubrany w spodnie w kratkę, siwą koszule oraz gatki płócienne, wzrostu małego.

10. Mężczyzna nieznany wzrostu dobrego, twarzy okrągłej, włosów jasno blond, wąsów rudawo blond, oczów siwych, nosa miernego, lat mógł mieć około trzydzieści pięć. Ubrany w koszulę i gatki.

11. Mężczyzna nieznany lat około czterdzieści mieć mogący, wzrostu dobrego, twarzy ściagłej, nosa orlego, przekrzywionego, włosów ciemnych, wąsów rudych, ubrany w koszulę i gatki.

12. Mężczyzna nieznany lat około dwudziestu dwu mieć mogący, wzrostu miernego, twarzy ściagłej, nosa płaskiego, oczu burych, włosów szatyn, wąsów jasnych, ubrany w koszulę i gatki.

13. Mężczyzna nieznany lat około trzydzieści ośm mający, wzrostu dobrego, oczu piwnych, nosa miernego, włosów ciemno blond, wąsów żółtych, ubrany w koszulę i gatki.

14. Mężczyzna nieznany lat około pięćdziesięciu mający, wzrostu dobrego, twarzy dużej, ciągłej, oczu niebieskich, włosów ciemno blond kręconych szpakowatych, wąsów siwych, nosa dużego, ubrany w koszulę i gatki.

15. Mężczyzna nieznany lat około dwadzieścia pięć mający, wzrostu dobrego, twarzy ciągłej dużej, oczu piwnych, nosa dużego, włosów ciemnoblond, bez zarostu, ubrany w kaftan granatowy z czerwonymi pętelkami, w koszule i gatki kroju węgierskiego.

16. Mężczyzna nieznany lat około dwudziestu mieć mogący, wzrostu dobrego, twarzy okrągłej, oczu niebieskich, nosa miernego, włosów ciemnoblond, zarostu na brodzie małego jasnoblond.obraz

17. Jak rekognaci Machnicki i Panat oświadczają Styczyński Władysław nazywać się mający, rodem z Kielc, lat około trzydzieści mieć mogący, niewiadomych imion rodziców, wzrostu dobrego, twarzy ciągłej, baków dużych, ubrany w koszulę i gatki.

18. Jak obecni rekognaci oświadczają Ludwik Prędowski, którego tytułowano za życia kapitanem, lat około sześćdziesięciu mieć mogący, budowy ciała silnej, wzrostu dobrego, twarzy okrągłej pełnej, nosa krótkiego, oczów piwnych, włosów czarnych, szpakowatych, jakichże wąsów długich, ubrany w bluzę, koszule i gatki płócienne.

19. Mężczyzna nieznany lat około szesnaście mieć mogący, wzrostu małego, twarzy okrąglej, oczów niebieskich, nosa miernego, włosów jasnoblond, bez zarostu, ubrany w koszulę i gatki.

20. Mężczyzna nieznany wzrostu miernego, lat około czterdzieści pięć majacy, budowy ciała szczuplej, chudej, uschniętej, oczu niebieskich, nosa orlego, włosów ciemnoblond, długo zapuszczonych, wąsów miernych jasnoblond, ubrany w koszulę i gatki.

21. Mężczyzna nieznany wzrostu miernego, twarzy ciągłej, nosa kończystego, ust szerokich, oczow niebieskich, włosów ciemnoblond, wąsów rzadkich, ubrany w kaftan szaraczkowy, żupnik czarny, spodnie w paski popielate z czarnymi, w koszule i gatki.